منظومهٔ حیدر بابا

 
شهریار
شهریار
 

ترجمهٔ فارسی  بهروز ثروتیان

متن اصلی ترکی آذربایجانی

سلام بر حیدر بابا

حیدر بابایه سلام

۱

حیدربابا چو ابر شَخَد ، غُرّد آسمان‬  

حیدربابا  ایلدیریملار شاخاندا‬

‫سیلابهاى تُند و خروشان شود روان‬ 

سئللر  سولار شاققیلدییوب آخاندا‬

‫صف بسته دختران به تماشایش آن زمان‬ 

‫قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا‬

‫بر شوکت و تبار تو بادا سلام من‬ 

‫سلام اولسون شوْکتوْزه ائلوْزه !‬

‫گاهى رَوَد مگر به زبان تو نام من‬ 

‫منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه‬

۲

حیدربابا چو کبکِ تو پَرّد ز روى خاک‬ 

حیدربابا ، کهلیک لروْن اوچاندا‬

خرگوشِ زیر بوته گُریزد هراسناک‬ 

‫کوْل دیبینن دوْشان قالخوب  قاچاندا‬

‫باغت به گُل نشسته و گُل کرده جامه چاک‬ 

‫باخچالارون چیچکلنوْب  آچاندا‬

‫ممکن اگر شود ز منِ خسته یاد کن‬ 

‫بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله‬

‫دلهاى غم گرفته ، بدان یاد شاد کن‬ 

‫آچیلمیان اوْرکلرى شاد ائله

۳

چون چارتاق را فِکنَد باد نوبهار‬

‫بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا‬

‫نوروزگُلى و قارچیچگى گردد آشکار‬ 

‫نوْروز گوْلى ، قارچیچکى چیخاندا‬

بفشارد ابر پیرهن خود به مَرغزار‬

آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا‬

از ما هر آنکه یاد کند بى گزند باد

‫بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون‬

‫گو : درد ما چو کوه بزرگ و بلند باد 

‫دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون

۴

حیدربابا چو داغ کند پشتت آفتاب‬ 

حیدربابا ، گوْن دالووى داغلاسین !‬

رخسار تو بخندد و جوشد ز چشمه آب‬

  ‫اوْزوْن گوْلسوْن ، بولاخلارون آغلاسین !‬

یک دسته گُل ببند براى منِ خراب‬

اوشاخلارون بیر دسته گوْل باغلاسین !‬

  ‫بسپار باد را که بیارد به کوى من‬

یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا‬

‫باشد که بخت روى نماید به سوى من‬

بلکه منیم یاتمیش بختیم اوْیانا‬

۵

حیدربابا ، همیشه سر تو بلند باد‬ 

حیدربابا ، سنوْن اوْزوْن آغ اوْلسون !‬

  ‫از باغ و چشمه دامن تو فرّه مند باد‬ 

‫دؤرت بیر یانون بولاغ او ْلسون باغ اوْلسون !‬

‫از بعدِ ما وجود تو دور از گزند باد

‫بیزدن سوْرا سنوْن باشون ساغ اوْلسون !‬

‫دنیا همه قضا و قدر ، مرگ ومیر شد

دوْنیا قضوْ-قدر ، اؤلوْم-ایتیمدى‬

‫این زال کى ز کُشتنِ فرزند سیر شد ؟

دوْنیا بوْیى اوْغولسوزدى ، یئتیمدى‬

۶

حیدربابا ، ز راه تو کج گشت راه من‬

حیدربابا ، یوْلوم سنن کج اوْلدى‬

عمرم گذشت و ماند به سویت نگاه من‬

‫عؤمروْم کئچدى ، گلممه دیم ، گئج اوْلدى‬

دیگر خبر نشد که چه شد زادگاه من‬ 

هئچ بیلمه دیم گؤزللروْن نئج اوْلدى‬

هیچم نظر بر این رهِ پر پرپیچ و خم نبود‬ 

‫بیلمزیدیم دؤنگه لر وار ، دؤنوْم وار‬

‫هیچم خبر زمرگ و ز هجران و غم نبود‬

‫ایتگین لیک وار ، آیریلیق وار ، اوْلوْم وار‬

۷

‫بر حق مردم است جوانمرد را نظر‬ 

حیدربابا ، ایگیت اَمَک ایتیرمز‬

‫جاى فسوس نیست که عمر است در گذر‬ 

‫عؤموْر کئچر ، افسوس بَرَه بیتیرمز‬

‫نامردْ مرد ، عمر به سر مى برد مگر !‬ 

‫نامرد اوْلان عؤمرى باشا یئتیرمز‬

در مهر و در وفا ، به خدا ، جاودانه ایم‬ 

‫بیزد ، واللاه ، اونوتماریق سیزلرى‬

‫ما را حلال کن ، که غریب آشیانه ایم‬ 

‫گؤرنمسک حلال ائدوْن بیزلرى‬

۸

‫میراَژدَر آن زمان که زند بانگِ دلنشین‬  

حیدربابا ، میراژدر سَسلننده‬

شور افکند به دهکده ، هنگامه در زمین‬ 

کَند ایچینه سسدن - کوْیدن دوْشنده‬

‫از بهر سازِ رستمِ عاشق بیا ببین‬ 

‫عاشیق رستم سازین دیللندیرنده‬

  ‫بى اختیار سوى نواها دویدنم‬ 

‫یادوندادى نه هؤلَسَک قاچاردیم‬

چون مرغ پرگشاده بدانجا رسیدنم‬ 

‫قوشلار تکین قاناد آچیب اوچاردیم‬

۹

‫در سرزمینِ شنگل آوا ، سیبِ عاشقان‬  

‫شنگیل آوا یوردى ، عاشیق آلماسى‬

رفتن بدان بهشت و شدن میهمانِ آن‬ 

‫گاهدان گئدوب ، اوْردا قوْناق قالماسى‬

‫با سنگ ، سیب و بِهْ زدن و ، خوردن آنچنان !‬ 

‫داش آتماسى ، آلما ، هیوا سالماسى‬

در خاطرم چو خواب خوشى ماندگار شد‬    

‫قالیب شیرین یوخى کیمین یادیمدا‬

روحم همیشه بارور از آن دیار شد‬ 

‫اثر قویوب روحومدا ، هر زادیمدا‬

۱۰

حیدربابا ، قُورى گؤل و پروازِ غازها‬ 

حیدربابا ، قورى گؤلوْن قازلارى‬

  ‫در سینه ات به گردنه ها سوزِ سازها‬  

‫گدیکلرین سازاخ چالان سازلارى‬

  ‫پاییزِ تو ، بهارِ تو ، در دشتِ نازها‬ 

‫کَت کؤشنین پاییزلارى ، یازلارى‬

‫چون پرده اى به چشمِ دلم نقش بسته است‬ 

‫بیر سینما پرده سى دیر گؤزوْمده‬

  ‫وین شهریارِ تُست که تنها نشسته است‬ 

‫تک اوْتوروب ، سئیر ائده رم اؤزوْمده‬

۱۱

حیدربابا ، زجادّة شهر قراچمن‬  

حیدربابا ، قره چمن جاداسى‬

‫چاووش بانگ مى زند آیند مرد و زن‬  

‫چْووشلارین گَلَر سسى ، صداسى‬

‫ریزد ز زائرانِ حَرَم درد جان وتن‬  

‫کربلیا گئدنلرین قاداسى‬

  ‫بر چشمِ این گداصفتانِ دروغگو‬ 

‫دوْشسون بو آج یوْلسوزلارین گؤزوْنه‬

‫نفرین بر این تمدّنِ بى چشم و آبرو‬  

‫تمدّونون اویدوخ یالان سؤزوْنه‬

۱۲

شیطان زده است است گول و زِ دِه دور گشته ایم  

حیدربابا ، شیطان بیزى آزدیریب‬

‫کنده است مهر را ز دل و کور گشته ایم‬ 

‫محبتى اوْرکلردن قازدیریب‬

زین سرنوشتِ تیره چه بى نور گشته ایم‬ 

‫قره گوْنوْن سرنوشتین یازدیریب‬

این خلق را به جان هم انداخته است دیو‬ 

‫سالیب خلقى بیر-بیرینن جانینا‬

‫خود صلح را نشسته به خون ساخته است دیو‬ 

  ‫باریشیغى بلشدیریب قانینا‬

۱۳

‫هرکس نظر به اشک کند شَر نمى کند‬

گؤز یاشینا باخان اوْلسا ، قان آخماز‬

انسان هوس به بستن خنجر نمى کند‬

‫انسان اوْلان خنجر بئلینه تاخماز‬

  ‫بس کوردل که حرف تو باور نمى کند‬ 

‫آمما حئییف کوْر توتدوغون بوراخماز‬

‫فردا یقین بهشت ، جهنّم شود به ما‬ 

‫بهشتیمیز جهنّم اوْلماقدادیر !‬

‫ذیحجّه ناگزیر ، محرّم شود به ما‬  

‫ذى حجّه میز محرّم اوْلماقدادیر !‬

۱۴

هنگامِ برگ ریزِ خزان باد مى وزید‬ 

‫خزان یئلى یارپاخلارى تؤکنده‬

از سوى کوه بر سرِ دِه ابر مى خزید‬

‫بولوت داغدان یئنیب ، کنده چؤکنده‬

   ‫با صوت خوش چو شیخ مناجات مى کشید‬ 

‫شیخ الاسلام گؤزل سسین چکنده‬

  ‫دلها به لرزه از اثر آن صلاى حق‬ 

‫نیسگیللى سؤز اوْرکلره دَیَردى‬

خم مى شدند جمله درختان براى حق‬  

‫آغاشلار دا آللاها باش اَیَردى‬

۱۵

‫داشلى بُولاخ مباد پُر از سنگ و خاک و خَس‬ 

‫داشلى بولاخ داش-قومونان دوْلماسین !‬

  ‫پژمرده هم مباد گل وغنچه یک نَفس‬ 

‫باخچالارى سارالماسین ، سوْلماسین !‬

‫از چشمه سارِ او نرود تشنه هیچ کس‬ 

‫اوْردان کئچن آتلى سوسوز اولماسین !‬

‫اى چشمه ، خوش به حال تو کانجا روان شدى‬ 

‫دینه : بولاخ ، خیرون اوْلسون آخارسان‬

  ‫چشمى خُمار بر افقِ آسمان شدى‬

  ‫افقلره خُمار-خُمار باخارسان‬

۱۶

حیدربابا ، ز صخره و سنگت به کوهسار‬  

‫حیدر بابا ، داغین ، داشین ، سره سى‬

کبکت به نغمه ، وز پیِ او جوجه رهسپار‬ 

‫کهلیک اوْخور ، دالیسیندا فره سى‬

از برّة سفید و سیه ، گله بى شمار‬ 

‫قوزولارین آغى ، بوْزى ، قره سى‬

‫اى کاش گام مى زدم آن کوه و درّه را‬ 

‫بیر گئدیدیم داغ-دره لر اوزونى‬

‫مى خواندم آن ترانة » چوپان و برّه « را‬ 

‫اوْخویئدیم : » چوْبان ، قیتر قوزونى «‬

۱۷

‫در پهندشتِ سُولى یِئر ، آن رشک آفتاب‬  

‫حیدر بابا ، سولى یئرین دوْزوْنده‬

  ‫جوشنده چشمه ها ز چمنها ، به پیچ و تاب‬  

‫بولاخ قئنیر چاى چمنین گؤزونده‬

‫بولاغ اوْتى شناورِ سرسبز روى آب‬ 

‫بولاغ اوْتى اوْزَر سویون اوْزوْنده‬

‫زیبا پرندگان چون از آن دشت بگذرند‬ 

‫گؤزل قوشلار اوْردان گلیب ، گئچللر‬

  ‫خلوت کنند و آب بنوشند و بر پرند‬ 

‫خلوتلیوْب ، بولاخدان سو ایچللر‬

۱۸

‫وقتِ درو ، به سنبله چین داسها نگر‬ 

‫بیچین اوْستى ، سونبول بیچن اوْراخلار‬

  ‫گویى به زلف شانه زند شانه ها مگر‬ 

‫ایله بیل کى ، زوْلفى دارار داراخلار‬

در کشتزار از پىِ مرغان ، شکارگر‬ 

‫شکارچیلار بیلدیرچینى سوْراخلار‬

  ‫دوغ است و نان خشک ، غذاى دروگران‬ 

‫بیچین چیلر آیرانلارین ایچللر‬

‫خوابى سبک ، دوباره همان کارِ بى کران‬ 

‫بیرهوشلانیب ، سوْننان دوروب ، بیچللر‬

۱۹

حیدربابا ، چو غرصة خورشید شد نهان‬ 

حیدربابا ، کندین گوْنى باتاندا‬

‫خوردند شام خود که بخوابند کودکان‬  

‫اوشاقلارون شامین ئییوب ، یاتاندا‬

  ‫وز پشتِ ابر غمزه کند ماه آسمان‬ 

‫آى بولوتدان چیخوب ، قاش-گؤز آتاندا‬

  ‫از غصّه هاى بى حدِ ما قصّه ساز کن‬ 

‫بیزدن ده بیر سن اوْنلارا قصّه ده‬

‫چشمان خفته را تو بدان غصّه باز کن‬ 

‫قصّه میزده چوخلى غم و غصّه ده‬

۲۰

‫قارى ننه چو قصّة شب ساز میکند‬ 

‫قارى ننه گئجه ناغیل دییَنده‬

‫کولاک ضربه اى زده ، در باز مى کند‬ 

‫کوْلک قالخیب ، قاپ-باجانى دؤیَنده‬

‫با گرگ ، شَنگُلى سخن آغاز مى کند‬ 

‫قورد گئچینین شنگوْلوْسون یینده‬

‫اى کاش بازگشته به دامان کودکى‬ 

‫من قاییدیب ، بیرده اوشاق اوْلئیدیم‬

‫یک گل شکفتمى به گلستان کودکى‬ 

‫بیر گوْل آچیب ، اوْندان سوْرا سوْلئیدیم‬

۲۱

‫آن لقمه هاى نوشِ عسل پیشِ عمّه جان‬ 

‫عمّه جانین بال بلله سین ییه ردیم‬

‫خوردن همان و جامه به تن کردنم همان‬ 

‫سوْننان دوروب ، اوْس دوْنومى گییه ردیم‬

  ‫در باغ رفته شعرِ مَتل خواندن آنچنان !‬  

‫باخچالاردا تیرینگَنى دییه ردیم‬

  ‫آن روزهاى نازِ خودم را کشیدنم !‬  

‫آى اؤزومى اوْ ازدیرن گوْنلریم !‬

چو بى سوار گشته به هر سو دویدنم !‬  

‫آغاج مینیپ ، آت گزدیرن گوْنلریم !‬

۲۲

‫هَچى خاله به رود کنار است جامه شوى‬   

‫هَچى خالا چایدا پالتار یوواردى‬

  ‫مَمّد صادق به کاهگلِ بام ، کرده روى‬ 

‫مَمَد صادق داملارینى سوواردى‬

  ‫ما هم دوان ز بام و زِ دیوار ، کو به کوى‬ 

‫هئچ بیلمزدیک داغدى ، داشدى ، دوواردى‬

بازى کنان ز کوچه سرازیر مى شدیم‬  

‫هریان گلدى شیلاغ آتیب ، آشاردیق‬

  ‫ما بى غمان ز کوچه مگر سیر مى شدیم !‬ 

‫آللاه ، نه خوْش غمسیز-غمسیز یاشاردیق‬

۲۳

‫آن شیخ و آن اذان و مناجات گفتنش‬  

‫شیخ الاسلام مُناجاتى دییه ردى‬

‫مشدى رحیم و دست یه لبّاده بردنش‬  

‫مَشَدرحیم لبّاده نى گییه ردى‬

حاجى على و دیزى و آن سیر خوردنش‬ 

‫مشْدآجلى بوْز باشلارى ییه ردى‬

‫بودیم بر عروسى وخیرات جمله شاد‬ 

‫بیز خوْشودوق خیرات اوْلسون ، توْى‬ ‫اوْلسون‬

‫ما را چه غم ز شادى و غم ! هر چه باد باد !‬  

‫فرق ائلَمَز ، هر نوْلاجاق ، قوْى اولسون‬

۲۴

‫اسبِ مَلِک نیاز و وَرَندیل در شکار‬  

‫ملک نیاز ورندیلین سالاردى‬

‫کج تازیانه مى زد و مى تاخت آن سوار‬  

‫آتین چاپوپ قئیقاجیدان چالاردى‬

  ‫دیدى گرفته گردنه ها را عُقاب وار‬ 

‫قیرقى تکین گدیک باشین آلاردى‬

   ‫وه ، دختران چه منظره ها ساز کرده اند !‬  

‫دوْلائیا قیزلار آچیپ پنجره‬

   ‫بر کوره راه پنجره ها باز کرده اند !‬  

‫پنجره لرده نه گؤزل منظره !‬

۲۵

حیدربابا ، به جشن عروسى در آن دیار‬  

حیدربابا ، کندین توْیون توتاندا‬

  ‫زنها حنا - فتیله فروشند بار بار‬ 

‫قیز-گلینلر ، حنا-پیلته ساتاندا‬

‫داماد سیب سرخ زند پیش پاىِ یار‬ 

‫بیگ گلینه دامنان آلما آتاندا‬

مانده به راهِ دخترکانِ تو چشمِ من‬ 

‫منیم ده اوْ قیزلاروندا گؤزوم وار‬

  ‫در سازِ عاشقانِ تو دارم بسى سخن‬ 

‫عاشیقلارین سازلاریندا سؤزوم وار‬

۲۶

‫از عطر پونه ها به لبِ چشمه سارها‬  

حیدربابا ، بولاخلارین یارپیزى‬

  ‫از هندوانه ، خربزه ، در کشتزارها‬ 

‫بوْستانلارین گوْل بَسَرى ، قارپیزى‬

‫از سقّز و نبات و از این گونه بارها‬ 

‫چرچیلرین آغ ناباتى ، ساققیزى‬

‫مانده است طعم در دهنم با چنان اثر‬ 

‫ایندى ده وار داماغیمدا ، داد وئرر‬

‫کز روزهاى گمشده ام مى دهد خبر‬ 

‫ایتگین گئدن گوْنلریمدن یاد وئرر‬

۲۷

‫نوروز بود و مُرغ شباویز در سُرود‬  

‫بایرامیدى ، گئجه قوشى اوخوردى‬

  ‫جورابِ یار بافته در دستِ یار بود‬  

‫آداخلى قیز ، بیگ جوْرابى توْخوردى‬

‫آویخته ز روزنه ها شالها فرود‬ 

‫هرکس شالین بیر باجادان سوْخوردى‬

‫این رسم شال و روزنه خود رسم محشرى ‫است !‬   

‫آى نه گؤزل قایدادى شال ساللاماق !‬

‫عیدى به شالِ نامزدان چیز دیگرى است !‬ 

  ‫بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق !‬

۲۸

‫با گریه خواستم که همان شب روم به بام‬  

‫شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم‬

شالى گرفته بستم و رفتم به وقتِ شام‬  

‫بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم‬

‫آویخته ز روزنة خانة غُلام‬  

‫غلام گیله قاشدیم ، شالى ساللادیم‬

جوراب بست و دیدمش آن شب ز روزنه‬  

‫فاطمه خالا منه جوراب باغلادى‬

‫بگریست خاله فاطمه با یاد خانْ ننه‬  

‫خان ننه مى یادا سالیب ، آغلادى‬

۲۹

‫در باغهاى میرزامحمد ز شاخسار‬ 

  ‫حیدربابا ، میرزَممدین باخچاسى‬

  ‫آلوچه هاى سبز وتُرش ، همچو گوشوار‬ 

  ‫باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسى‬

‫وان چیدنى به تاقچه ها اندر آن دیار‬ 

‫گلینلرین دوْزمه لرى ، طاخچاسى‬

‫صف بسته اند و بر رفِ چشمم نشسته اند‬ 

  ‫هى دوْزوْلر گؤزلریمین رفینده‬

صفها به خط خاطره ام خیمه بسته اند‬ 

‫خیمه وورار خاطره لر صفینده‬

۳۰

‫نوروز را سرشتنِ گِلهایِ چون طلا‬  

  ‫بایرام اوْلوب ، قیزیل پالچیق اَزَللر‬

‫با نقش آن طلا در و دیوار در جلا‬ 

‫ناققیش ووروب ، اوتاقلارى بَزَللر‬

‫هر چیدنى به تاقچه ها دور از او بلا‬ 

‫طاخچالارا دوْزمه لرى دوْزللر‬

رنگ حنا و فَنْدُقة دست دختران‬ 

‫قیز-گلینین فندقچاسى ، حناسى‬

‫دلها ربوده از همه کس ، خاصّه مادران‬ 

‫هَوَسله نر آناسى ، قایناناسى‬

۳۱

‫با پیک بادکوبه رسد نامه و خبر‬  

  ‫باکى چى نین سؤزى ، سوْوى ، کاغیذى‬

‫زایند گاوها و پر از شیر ، بام و در‬  

‫اینکلرین بولاماسى ، آغوزى‬

‫آجیلِ چارشنبه ز هر گونه خشک و تر‬

‫چرشنبه نین گیردکانى ، مویزى‬

آتش کنند روشن و من شرح داستان‬

‫قیزلار دییه ر : » آتیل ماتیل چرشنبه‬

خود با زبان ترکىِ شیرین کنم بیان :‬

  ‫آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه «‬

‫قیزلار دییه ر : « آتیل ماتیل چرشنبه‬

 

۳۲

‫با تخم مرغ هاى گُلى رنگِ پُرنگار‬  

‫یومورتانى گؤیچک ، گوللى بوْیاردیق‬

‫با کودکان دهکده مى باختم قِمار‬ 

‫چاققیشدیریب ، سینانلارین سوْیاردیق‬

  ‫ما در قِمار و مادرِ ما هم در انتظار‬  

‫اوْیناماقدان بیرجه مگر دوْیاردیق ؟‬

  ‫من داشتم بسى گل وقاپِ قمارها‬ 

‫على منه یاشیل آشیق وئرردى‬

  ‫از دوستان على و رضا یادگارها‬  

‫ارضا منه نوروزگوْلى درردى‬

۳۳

‫نوروزعلى و کوفتنِ خرمنِ جُوَش‬  

‫نوْروز على خرمنده وَل سوْرردى‬

‫پوشال جمع کردنش و رُفتن از نُوَش‬  

‫گاهدان یئنوب ، کوْلشلرى کوْرردى‬

  ‫از دوردستها سگ چوپان و عوعوَش‬ 

‫داغدان دا بیر چوْبان ایتى هوْرردى‬

دیدى که ایستاده الاغ از صداى سگ‬  

  ‫اوندا ، گؤردن ، اولاخ ایاخ ساخلادى‬

‫با گوشِ تیز کرده براى بلایِ سگ‬ 

  ‫داغا باخیب ، قولاخلارین شاخلادى‬

۳۴

‫وقتِ غروب و آمدنِ گلّة دَواب‬ 

‫آخشام باشى ناخیرینان گلنده‬

در بندِ ماست کُرّة خرها به پیچ و تاب‬  

‫قوْدوخلارى چکیب ، وورادیق بنده‬

گلّه رسیده در ده و رفته است آفتاب‬ 

‫ناخیر گئچیب ، گئدیب ، یئتنده کنده‬

  ‫بر پشتِ کرّه ، کرّه سوارانِ دِه نگر‬ 

‫حیوانلارى چیلپاق مینیب ، قوْواردیق‬

‫جز گریه چیست حاصل این کار ؟ بِهْ نگر‬ 

  ‫سؤز چیخسایدى ، سینه گریب ، سوْواردیق‬

۳۵

‫شبها خروشد آب بهاران به رودبار‬   

  ‫یاز گئجه سى چایدا سولار شاریلدار‬

‫در سیل سنگ غُرّد و غلتد ز کوهسار‬  

‫داش-قَیه لر سئلده آشیب خاریلدار‬

‫چشمانِ گرگ برق زند در شبانِ تار‬ 

‫قارانلیقدا قوردون گؤزى پاریلدار‬

سگها شنیده بویِ وى و زوزه مى کشند‬ 

  ‫ایتر ، گؤردوْن ، قوردى سئچیب ، اولاشدى‬

‫گرگان گریخته ، به زمین پوزه مى کشند‬ 

‫قورددا ، گؤردو ْن ، قالخیب ، گدیکدن آشدى‬

۳۶

‫بر اهل ده شبانِ زمستان بهانه اى است‬   

  ‫قیش گئجه سى طؤله لرین اوْتاغى‬

‫وان کلبة طویله خودش گرمخانه اى است‬  

‫کتلیلرین اوْتوراغى ، یاتاغى‬

‫در رقصِ شعله ، گرم شدن خود فسانه اى است‬  

‫بوخاریدا یانار اوْتون یاناغى‬

‫سِنجد میان شبچره با مغز گردکان‬ 

  ‫شبچره سى ، گیردکانى ، ایده سى‬

    ‫صحبت چو گرم شد برود تا به آسمان‬ 

‫کنده باسار گوْلوْب - دانیشماق سسى‬

۳۷

‫آمد ز بادکوبه پسرخاله ام شُجا‬  

‫شجاع خال اوْغلونون باکى سوْقتى‬

‫با قامتى کشیده و با صحبتى رسا‬ 

  ‫دامدا قوران سماوارى ، صحبتى‬

‫در بام شد سماور سوقاتیش به پا‬  

  ‫یادیمدادى شسلى قدى ، قامتى‬

  ‫از بختِ بد عروسى او شد عزاى او‬ 

‫جؤنممه گین توْیى دؤندى ، یاس اوْلدى‬

  ‫آیینه ماند و نامزد و هاى هایِ او‬

‫ننه قیزین بخت آیناسى کاس اوْلدى‬

۳۸

‫چشمانِ ننه قیز به مَثَل آهوى خُتَن‬ 

حیدربابا ، ننه قیزین گؤزلرى‬

‫رخشنده را سخن چو شکر بود در دهن‬   

‫رخشنده نین شیرین-شیرین سؤزلرى‬

‫ترکى سروده ام که بدانند ایلِ من‬  

‫ترکى دئدیم اوْخوسونلار اؤزلرى‬

‫این عمر رفتنى است ولى نام ماندگار‬ 

‫بیلسینلر کى ، آدام گئدر ، آد قالار‬

تنها ز نیک و بد مزه در کام ماندگار‬ 

‫یاخشى-پیسدن آغیزدا بیر داد قالار‬

۳۹

‫پیش از بهار تا به زمین تابد آفتاب‬ 

‫یاز قاباغى گوْن گوْنئیى دؤیَنده‬

با کودکان گلولة برفى است در حساب‬  

‫کند اوشاغى قار گوْلله سین سؤیَنده‬

  ‫پاروگران به سُرسُرة کوه در شتاب‬ 

‫کوْرکچى لر داغدا کوْرک زوْیَنده‬

‫گویى که روحم آمده آنجا ز راه دور‬ 

‫منیم روحوم ، ایله بیلوْن اوْردادور‬

‫چون کبک ، برفگیر شده مانده در حضور‬  

‫کهلیک کیمین باتیب ، قالیب ، قاردادور‬

۴۰

‫رنگین کمان ، کلافِ رَسَنهاى پیرزن‬  

  ‫قارى ننه اوزاداندا ایشینى‬

خورشید ، روى ابر دهد تاب آن رسَن‬  

‫گوْن بولوتدا اَییرردى تشینى‬

دندان گرگ پیر چو افتاده از دهن‬  

‫قورد قوْجالیب ، چکدیرنده دیشینى‬

  ‫از کوره راه گله سرازیر مى شود‬ 

‫سوْرى قالخیب ، دوْلائیدان آشاردى‬

  ‫لبریز دیگ و بادیه از شیر مى شود‬  

‫بایدالارین سوْتى آشیب ، داشاردى‬

۴۱

‫دندانِ خشم عمّه خدیجه به هم فشرد‬   

‫خجّه سلطان عمّه دیشین قیساردى‬

کِز کرد مُلاباقر و در جاى خود فُسرد‬  

‫ملا باقر عم اوغلى تئز میساردى‬

‫روشن تنور و ، دود جهان را به کام بُرد‬  

‫تندیر یانیب ، توْسسى ائوى باساردى‬

‫قورى به روى سیخ تنور آمده به جوش‬ 

‫چایدانیمیز ارسین اوْسته قایناردى‬

  ‫در توى ساج ، گندم بوداده در خروش‬ 

‫قوْورقامیز ساج ایچینده اوْیناردى‬

۴۲

‫جالیز را به هم زده در خانه برده ایم‬  

  ‫بوْستان پوْزوب ، گتیرردیک آشاغى‬

‫در خانه ها به تخته - طبقها سپرده ایم‬ 

‫دوْلدوریردیق ائوده تاختا-طاباغى‬

‫از میوه هاى پخته و ناپخته خورده ایم‬  

‫تندیرلرده پیشیرردیک قاباغى‬

‫تخم کدوى تنبل و حلوایى و لبو‬ 

  ‫اؤزوْن ئییوْب ، توخوملارین چیتداردیق‬

خوردن چنانکه پاره شود خُمره و سبو‬ 

‫چوْخ یئمکدن ، لاپ آز قالا چاتداردیق‬

۴۳

از ورزغان رسیده گلابى فروشِ ده‬  

‫ورزغان نان آرموت ساتان گلنده‬

‫از بهر اوست این همه جوش و خروشِ ده‬  

‫اوشاقلارین سسى دوْشردى کنده‬

دنیاى دیگرى است خرید و فروش ده‬  

‫بیزده بویاننان ائشیدیب ، بیلنده‬

  ‫ما هم شنیده سوى سبدها دویده ایم‬  

‫شیللاق آتیب ، بیر قیشقریق سالاردیق‬

‫گندم بداده ایم و گلابى خریده ایم‬  

‫بوغدا وئریب ، آرموتلاردان آلاردیق‬

۴۴

‫مهتاب بود و با تقى آن شب کنار رود‬ 

‫میرزاتاغى نان گئجه گئتدیک چایا‬

من محو ماه و ماه در آن آب غرق بود‬

‫من باخیرام سئلده بوْغولموش آیا‬

‫زان سوى رود ، نور درخشید و هر دو زود‬ 

‫بیردن ایشیق دوْشدى اوْتاى باخچایا‬

گفتیم آى گرگ ! و دویدیم سوى ده‬

‫اى واى دئدیک قورددى ، قئیتدیک قاشدیق

‫چون مرغ ترس خورده پریدیم توى ده‬ 

‫هئچ بیلمه دیک نه وقت کوْللوکدن آشدیق‬

۴۵

حیدربابا ، درخت تو شد سبز و سربلند‬ 

  ‫حیدربابا ، آغاجلارون اوجالدى‬

لیک آن همه جوانِ تو شد پیر و دردمند‬

  ‫آمما حئییف ، جوانلارون قوْجالدى‬

گشتند برّه هاى فربه تو لاغر و نژند‬  

‫توْخلیلارون آریخلییب ، آجالدى‬

‫خورشید رفت و سایه بگسترد در جهان‬  

‫کؤلگه دؤندى ، گوْن باتدى ، قاش قَرَلدى‬

چشمانِ گرگها بدرخشید آن زمان‬ 

‫قوردون گؤزى قارانلیقدا بَرَلدى‬

۴۶

‫گویند روشن است چراغ خداى ده‬  

ائشیتمیشم یانیر آللاه چیراغى‬

‫دایر شده است چشمة مسجد براى ده‬  

دایر اوْلوب مسجدیزوْن بولاغى‬

‫راحت شده است کودک و اهلِ سراى ده‬  

‫راحت اوْلوب کندین ائوى ، اوشاغى‬

‫منصور خان همیشه توانمند و شاد باد !‬  

‫منصورخانین الی-قوْلى وار اوْلسون‬

‫در سایه عنایت حق زنده یاد باد !‬  

‫هاردا قالسا ، آللاه اوْنا یار اوْلسون‬

۴۷

حیدربابا ، بگوى که ملاى ده کجاست ؟‬  

حیدربابا ، ملا ابراهیم وار ، یا یوْخ ؟‬

‫آن مکتب مقدّسِ بر پایِ ده کجاست ؟‬  

‫مکتب آچار ، اوْخور اوشاقلار ، یا یوْخ ؟‬

‫آن رفتنش به خرمن و غوغاى ده کجاست ؟‬  

‫خرمن اوْستى مکتبى باغلار ، یا یوْخ ؟‬

‫از من به آن آخوند گرامى سلام باد !‬  

‫مندن آخوندا یتیررسن سلام‬

  ‫عرض ارادت و ادبم در کلام باد !‬  

  ‫ادبلى بیر سلامِ مالاکلام‬

۴۸

‫تبریز بوده عمّه و سرگرم کار خویش‬ 

  ‫خجّه سلطان عمّه گئدیب تبریزه‬

  ‫ما بى خبر ز عمّه و ایل و تبار خویش‬ 

‫آمما ، نه تبریز ، کى گلممیر بیزه‬

برخیز شهریار و برو در دیار خویش‬ 

  ‫بالام ، دورون قوْیاخ گئداخ ائممیزه‬

  ‫بابا بمرد و خانة ما هم خراب شد‬ 

  ‫آقا اؤلدى ، تو فاقیمیز داغیلدى‬

هر گوسفندِ گم شده ، شیرش برآب شد‬ 

‫قوْیون اوْلان ، یاد گئدوْبَن ساغیلدى‬

۴۹

‫دنیا همه دروغ و فسون و فسانه شد‬ 

حیدربابا ، دوْنیا یالان دوْنیادى‬

‫کشتیّ عمر نوح و سلیمان روانه شد‬ 

‫سلیماننان ، نوحدان قالان دوْنیادى‬

  ‫ناکام ماند هر که در این آشیانه شد‬ 

‫اوغول دوْغان ، درده سالان دوْنیادى‬

‫بر هر که هر چه داده از او ستانده است‬ 

  ‫هر کیمسَیه هر نه وئریب ، آلیبدى‬

  ‫نامى تهى براى فلاطون بمانده است‬ 

‫افلاطوننان بیر قورى آد قالیبدى‬

۵۰

حیدربابا ، گروه رفیقان و دوستان‬

  ‫حیدربابا ، یار و یولداش دؤندوْلر‬

‫برگشته یک یک از من و رفتند بى نشان‬ 

  ‫بیر-بیر منى چؤلده قوْیوب ، چؤندوْلر‬

  ‫مُرد آن چراغ و چشمه بخشکید همچنان‬ 

  ‫چشمه لریم ، چیراخلاریم ، سؤندوْلر‬

خورشید رفت روى جهان را گرفت غم‬ 

‫یامان یئرده گؤن دؤندى ، آخشام اوْلدى‬

  ‫دنیا مرا خرابة شام است دم به دم‬  

‫دوْنیا منه خرابهٔ شام اوْلدى‬

۵۱

‫قِپچاق رفتم آن شب من با پسر عمو‬ 

‫عم اوْغلینان گئدن گئجه قیپچاغا‬

  ‫اسبان به رقص و ماه درآمد ز روبرو‬  

‫آى کى چیخدى ، آتلار گلدى اوْیناغا‬

‫خوش بود ماهتاب در آن گشتِ کو به کو‬ 

‫دیرماشیردیق ، داغلان آشیردیق داغا‬

‫اسب کبودِ مش ممى خان رقص جنگ کرد‬ 

‫مش ممى خان گؤى آتینى اوْیناتدى‬

  ‫غوغا به کوه و درّه صداى تفنگ کرد‬  

‫تفنگینى آشیردى ، شاققیلداتدى‬

۵۲

‫در درّة قَره کوْل و در راه خشگناب‬ 

حیدربابا ، قره کوْلون دره سى‬

  ‫در صخره ها و کبک گداران و بندِ آب‬  

  ‫خشگنابین یوْلى ، بندى ، بره سى‬

  ‫کبکانِ خالدار زرى کرده جاى خواب‬  

  ‫اوْردا دوْشَر چیل کهلیگین فره سى‬

  ‫زانجا چو بگذرید زمینهاى خاک ماست‬ 

  ‫اوْردان گئچر یوردوموزون اؤزوْنه‬

‫این قصّه ها براى همان خاکِ پاک ماست‬  

‫بیزده گئچک یوردوموزون سؤزوْنه‬

۵۳

امروز خشگناب چرا شد چنین خراب ؟‬  

  ‫خشگنابى یامان گوْنه کیم سالیب ؟‬

‫با من بگو : که مانده ز سادات خشگناب ؟‬  

  ‫سیدلردن کیم قیریلیب ، کیم قالیب ؟‬

  ‫اَمیر غفار کو ؟ کجا هست آن جناب ؟‬ 

  ‫آمیرغفار دام-داشینى کیم آلیب ؟‬

‫آن برکه باز پر شده از آبِ چشمه سار ؟‬ 

‫بولاخ گنه گلیب ، گؤلى دوْلدورور ؟‬

‫یا خشک گشته چشمه و پژمرده کشتزار ؟‬  

‫یا قورویوب ، باخچالارى سوْلدورور ؟‬

۵۴

‫آمیرغفار سرورِ سادات دهر بود‬  

‫آمیر غفار سیدلرین تاجییدى‬

‫در عرصه شکار شهان نیک بهر بود‬

  ‫شاهلار شکار ائتمه سى قیقاجییدى‬

با مَرد شَهد بود و به نامرد زهر بود‬ 

‫مَرده شیرین ، نامرده چوْخ آجییدى‬

لرزان براى حق ستمدیدگان چو بید‬ 

‫مظلوملارین حقّى اوْسته اَسَردى‬

‫چون تیغ بود و دست ستمکار مى برید‬ 

‫ظالم لرى قیلیش تکین کَسَردى‬

۵۵

‫میر مصطفى و قامت و قدّ کشیده اش‬ 

  ‫میر مصطفا دایى ، اوجا بوْى بابا‬

‫آن ریش و هیکل چو تولستوى رسیده اش‬ 

‫هیکللى ،ساققاللى ، توْلستوْى بابا‬

شکّر زلب بریزد و شادى ز دیده اش‬

  ‫ائیلردى یاس مجلسینى توْى بابا‬

  ‫او آبرو عزّت آن خشگناب بود‬  

  ‫خشگنابین آبروسى ، اَردَمى‬

  ‫در مسجد و مجالس ما آفتاب بود‬  

  ‫مسجدلرین ، مجلسلرین گؤرکَمى‬

۵۶

‫مجدالسّادات خندة خوش مى زند چو باغ‬ 

‫مجدالسّادات گوْلردى باغلارکیمى‬

‫چون ابر کوهسار بغُرّد به باغ و راغ‬  

‫گوْروْلدردى بولوتلى داغلارکیمى‬

  ‫حرفش زلال و روشن چون روغن چراغ‬ 

‫سؤز آغزیندا اریردى یاغلارکیمى‬

  ‫با جَبهتِ گشاده ، خردمند دیه بود‬ 

‫آلنى آچیق ، یاخشى درین قاناردى‬

   ‫چشمان سبز او به زمرّد شبیه بود‬ 

‫یاشیل گؤزلر چیراغ تکین یاناردى‬

۵۷

آن سفره هاى باز پدر یاد کردنى است‬ 

   ‫منیم آتام سفره لى بیر کیشییدى‬

‫آن یاریش به ایل من انشا کردنى است‬ 

  ‫ائل الیندن توتماق اوْنون ایشییدى‬

  ‫روحش به یاد نیکى او شاد کردنى است‬ 

  ‫گؤزللرین آخره قالمیشییدى‬

  ‫وارونه گشت بعدِ پدر کار روزگار‬  

  ‫اوْننان سوْرا دؤنرگه لر دؤنوْبلر‬

  ‫خاموش شد چراغ محبت در این دیار‬  

  ‫محبّتین چیراخلارى سؤنوْبلر‬

۵۸

‫بشنو ز میرصالح و دیوانه بازیش‬

‫میرصالحین دلى سوْلوق ائتمه سى‬

  ‫سید عزیز و شاخسى و سرفرازیش‬ 

  ‫میر عزیزین شیرین شاخسِى گئتمه سى‬

‫میرممّد و نشستن و آن صحنه سازیش‬ 

‫میرممّدین قورولماسى ، بیتمه سى‬

امروز گفتنم همه افسانه است و لاف‬

‫ایندى دئسک ، احوالاتدى ، ناغیلدى‬

‫بگذشت و رفت و گم شد و نابود ، بى گزاف‬  

‫گئچدى ، گئتدى ، ایتدى ، باتدى ، داغیلدى‬

۵۹

‫بشنو ز میر عبدل و آن وسمه بستنش‬  

‫میر عبدوْلوْن آیناداقاش یاخماسى‬

  ‫تا کُنج لب سیاهى وسمه گسستنش‬ 

‫جؤجیلریندن قاشینین آخماسى‬

‫از بام و در نگاهش و رعنا نشستنش‬ 

‫بوْیلانماسى ، دام-دوواردان باخماسى‬

  ‫شاه عبّاسین دوْربوْنى ، یادش بخیر !‬  

‫شاه عبّاسین دوْربوْنى ، یادش بخیر !‬

  ‫خشگنابین خوْش گوْنى ، یادش بخیر !‬  

‫خشگنابین خوْش گوْنى ، یادش بخیر !‬

۶۰

‫عمّه ستاره نازک را بسته در تنور‬ 

‫ستاره عمّه نزیک لرى یاپاردى‬

هر دم رُبوده قادر از آنها یکى به روز‬ 

‫میرقادر ده ، هر دم بیرین قاپاردى‬

‫چون کُرّه اسب تاخته و خورده دور دور‬  

  ‫قاپیپ ، یئیوْب ، دایچاتکین چاپاردى‬

  ‫آن صحنة ربودنِ نان خنده دار بود‬ 

  ‫گوْلمه لیدى اوْنون نزیک قاپپاسى‬

  ‫سیخ تنور عمّه عجب ناگوار بود !‬  

  ‫عمّه مینده ارسینینین شاپپاسى‬

۶۱

گویند میر حیدرت اکنون شده است پیر‬ 

  ‫حیدربابا ، آمیر حیدر نئینیوْر ؟‬

  ‫برپاست آن سماور جوشانِ دلپذیر‬  

‫یقین گنه سماوارى قئینیوْر‬

شد اسبْ پیر و ، مى جَوَد از آروارِ زیر‬ 

داى قوْجالیب ، آلت انگینن چئینیوْر‬

  ‫ابرو فتاده کُنج لب و گشته گوش کر‬ 

‫قولاخ باتیب ، گؤزى گیریب قاشینا‬

  ‫بیچاره عمّه هوش ندارد به سر دگر‬ 

‫یازیق عمّه ، هاوا گلیب باشینا‬

۶۲

‫میر عبدل آن زمان که دهن باز مى کند‬ 

‫خانم عمّه میرعبدوْلوْن سؤزوْنى‬

عمّه خانم دهن کجى آغاز مى کند‬ 

‫ائشیدنده ، ایه ر آغز-گؤزوْنى‬

  ‫با جان ستان گرفتنِ جان ساز مى کند‬ 

  ‫مَلْکامِدا وئرر اوْنون اؤزوْنى‬

‫تا وقت شام و خوابِ شبانگاه مى رسد‬ 

‫دعوالارین شوخلوغیلان قاتاللار‬

‫شوخى و صلح و دوستى از راه مى رسد‬

‫اتى یئیوْب ، باشى آتیب ، یاتاللار‬

۶۳

‫فضّه خانم گُزیدة گلهاى خشگناب‬ 

‫فضّه خانم خشگنابین گوْلییدى‬

   ‫یحیى ، غلامِ دختر عمو بود در حساب‬ 

  ‫آمیریحیا عمقزینون قولییدى‬

رُخساره نیز بود هنرمند و کامیاب‬ 

‫رُخساره آرتیستیدى ، سؤگوْلییدى‬

‫سید حسین ز صالح تقلید مى کند‬ 

‫سیّد حسین ، میر صالحى یانسیلار‬

‫با غیرت است جعفر و تهدید مى کند‬

‫آمیرجعفر غیرتلى دیر ، قان سالار‬

۶۴

‫از بانگ گوسفند و بز و برّه و سگان‬ 

سحر تئزدن ناخیرچیلار گَلَردى‬

  ‫غوغا به پاست صبحدمان ، آمده شبان‬  

‫قوْیون-قوزى دام باجادا مَلَردى‬

‫در بندِ شیر خوارة خود هست عمّه جان‬ 

‫عمّه جانیم کؤرپه لرین بَلَردى‬

  ‫بیرون زند ز روزنه دود تَنورها‬ 

‫تندیرلرین قوْزاناردى توْسیسى‬

‫از نانِ گرم و تازه دَمَد خوش بَخورها‬ 

‫چؤرکلرین گؤزل اییى ، ایسیسى‬

۶۵

پرواز دسته دستة زیبا کبوتران‬ 

‫گؤیرچینلر دسته قالخیب ، اوچاللار‬

‫گویى گشاده پردة زرّین در آسمان‬ 

  ‫گوْن ساچاندا ، قیزیل پرده آچاللار‬

‫در نور ، باز و بسته شود پرده هر زمان‬

‫قیزیل پرده آچیب ، ییغیب ، قاچاللار‬

در اوج آفتاب نگر بر جلال کوه‬ 

‫گوْن اوجالیب ، آرتارداغین جلالى‬

‫زیبا شود جمال طبیعت در آن شکوه‬ 

‫طبیعتین جوانلانار جمالى‬

۶۶

گر کاروان گذر کند از برفِ پشت کوه‬  

  ‫حیدربابا ، قارلى داغلار آشاندا‬

  ‫شب راه گم کند به سرازیرى ، آن گروه‬  

  ‫گئجه کروان یوْلون آزیب ، چاشاندا‬

‫باشم به هر کجاى ، ز ایرانِ پُرشُکوه‬ 

  ‫من هارداسام ، تهراندا یا کاشاندا‬

  ‫چشمم بیابد اینکه کجا هست کاروان‬ 

‫اوزاقلاردان گؤزوم سئچر اوْنلارى‬

‫آید خیال و سبقت گیرد در آن میان‬ 

‫خیال گلیب ، آشیب ، گئچر اوْنلارى‬

۶۷

‫اى کاش پشتِ دامْ قَیَه ، از صخره هاى تو‬ 

‫بیر چیخئیدیم دام قیه نین داشینا‬

  ‫مى آمدم که پرسم از او ماجراى تو‬ 

  ‫بیر باخئیدیم گئچمیشینه ، یاشینا‬

  ‫بینم چه رفته است و چه مانده براى تو‬ 

  ‫بیر گورئیدیم نه لر گلمیش باشینا‬

‫روزى چو برفهاى تو با گریه سر کنم‬ 

  ‫منده اْونون قارلاریلان آغلاردیم‬

  ‫دلهاى سردِ یخ زده را داغتر کنم‬ 

‫قیش دوْندوران اوْرکلرى داغلاردیم‬

۶۸

‫خندان شده است غنچة گل از براى دل‬ 

حیدربابا ، گوْل غنچه سى خنداندى‬

‫لیکن چه سود زان همه ، خون شد غذاى دل‬ 

‫آمما حئیف ، اوْرک غذاسى قاندى‬

‫زندانِ زندگى شده ماتم سراى دل‬ 

  ‫زندگانلیق بیر قارانلیق زینداندى‬

  ‫کس نیست تا دریچة این قلعه وا کند‬ 

‫بو زیندانین دربچه سین آچان یوْخ‬

‫زین تنگنا گریزد و خود را رها کند‬

‫بو دارلیقدان بیرقورتولوب ، قاچان یوْخ‬

۶۹

حیدربابا ، تمام جهان غم گرفته است‬ 

  ‫حیدربابا گؤیلر بوْتوْن دوماندى‬

  ‫وین روزگارِ ما همه ماتم گرفته است‬  

‫گونلریمیز بیر-بیریندن یاماندى‬

‫اى بد کسى که که دست کسان کم گرفته است‬ 

  ‫بیر-بیروْزدن آیریلمایون ، آماندى‬

  ‫نیکى برفت و در وطنِ غیر لانه کرد‬  

‫یاخشیلیغى الیمیزدن آلیبلار‬

  ‫بد در رسید و در دل ما آشیانه کرد‬ 

  ‫یاخشى بیزى یامان گوْنه سالیبلار‬

۷۰

‫آخر چه شد بهانة نفرین شده فلک ؟‬  

‫بیر سوْروشون بو قارقینمیش فلکدن‬

‫زین گردش زمانه و این دوز و این کلک ؟‬ 

  ‫نه ایستیوْر بو قوردوغى کلکدن ؟‬

‫گو این ستاره ها گذرد جمله زین اَلَک‬ 

‫دینه گئچیرت اولدوزلارى الکدن‬

  ‫بگذار تا بریزد و داغان شود زمین‬ 

‫قوْى تؤکوْلسوْن ، بو یئر اوْزى داغیلسین‬

‫در پشت او نگیرد شیطان دگر کمین‬ 

  ‫بو شیطانلیق قورقوسى بیر ییغیلسین‬

۷۱

اى کاش مى پریدم با باد در شتاب‬  

  ‫بیر اوچئیدیم بو چیرپینان یئلینن‬

‫اى کاش مى دویدم همراه سیل و آب‬ 

  ‫باغلاشئیدیم داغدان آشان سئلینن‬

  ‫با ایل خود گریسته در آن ده خراب‬ 

  ‫آغلاشئیدیم اوزاق دوْشَن ائلینن‬

‫مى دیدم از تبار من آنجا که مانده است ؟‬ 

  ‫بیر گؤرئیدیم آیریلیغى کیم سالدى‬

‫وین آیه فراق در آنجا که خوانده است ؟‬ 

‫اؤلکه میزده کیم قیریلدى ، کیم قالدى‬

۷۲

‫من هم به چون تو کوه بر افکنده ام نَفَس‬          

‫من سنون تک داغا سالدیم نَفَسى‬

‫فریاد من ببر به فلک ، دادِ من برس‬        

‫سنده قئیتر ، گوْیلره سال بو سَسى‬

‫بر جُغد هم مباد چنین تنگ این قفس‬            

  ‫بایقوشوندا دار اوْلماسین قفسى‬

‫در دام مانده شیرى و فریاد مى کند‬         

‫بوردا بیر شئر داردا قالیب ، باغیریر‬

  ‫دادى طَلب ز مردمِ بیداد مى کند‬           

‫مروّت سیز انسانلارى چاغیریر‬

۷۳

تا خون غیرت تو بجوشد ز کوهسار‬  

حیدربابا ، غیرت قانون قاینارکن‬

  ‫تا پَر گرفته باز و عقابت در آن کنار‬ 

  ‫قره قوشلار سنن قوْپوپ ، قالخارکن‬

‫با تخته سنگهایت به رقصند و در شکار‬ 

‫اوْ سیلدیریم داشلارینان اوْینارکن‬

برخیز و نقش همّت من در سما نگر‬ 

‫قوْزان ، منیم همّتیمى اوْردا گؤر‬

  ‫برگَرد و قامتم به سرِ دارها نگر‬ 

‫اوردان اَییل ، قامتیمى داردا گؤر‬

۷۴

‫دُرنا ز آسمان گذرد وقت شامگاه‬ 

حیدربابا . گئجه دورنا گئچنده‬

  ‫کوْراوْغلى در سیاهى شب مى کند نگاه‬  

‫کوْراوْغلونون گؤزى قارا سئچنده‬

  ‫قیرآتِ او به زین شده و چشم او به راه‬ 

  ‫قیر آتینى مینیب ، کسیب ، بیچنده‬

‫من غرق آرزویم و آبم نمى برد‬ 

  ‫منده بوردان تئز مطلبه چاتمارام‬

  ‫ایوَز تا نیاید خوابم نمى برد‬ 

  ‫ایوز گلیب ، چاتمیونجان یاتمارام‬

۷۵

‫مردانِ مرد زاید از چون تو کوهِ نور‬                                             

  ‫حیدربابا ، مرد اوْغوللار دوْغگینان‬

‫نامرد را بگیر و بکن زیر خاکِ گور‬ 

‫نامردلرین بورونلارین اوْغگینان‬

چشمانِ گرگِ گردنه را کور کن به زور‬ 

‫گدیکلرده قوردلارى توت ، بوْغگینان‬

  ‫بگذار برّه هاى تو آسوده تر چرند‬

‫قوْى قوزولار آیین-شایین اوْتلاسین‬

  ‫وان گلّه هاى فربه تو دُنبه پرورند‬ 

  ‫قوْیونلارون قویروقلارین قاتلاسین‬

۷۶

حیدربابا ، دلِ تو چو باغِ تو شاد باد !‬   

  ‫حیدربابا ، سنوْن گؤیلوْن شاد اوْلسون‬

  ‫شَهد و شکر به کام تو ، عمرت زیاد باد !‬  

  ‫دوْنیا وارکن ، آغزون دوْلى داد اوْلسون‬

  ‫وین قصّه از حدیث من و تو به یاد باد !‬  

‫سنن گئچن تانیش اوْلسون ، یاد اوْلسون‬

‫گو شاعرِ سخنورِ من ، شهریارِ من‬

‫دینه منیم شاعر اوْغلوم شهریار‬

  ‫عمرى است مانده در غم و دور از دیارِ من‬ ‬

  ‫بیر عمر دوْر غم اوْستوْنه غم قالار‬